Sözlük (Dictionary) Nedir?

Python’da sözlükler (dictionaries), anahtar-değer (key-value) çiftleriyle veri depolamamızı sağlayan güçlü bir veri yapısıdır. Listeler gibi sıralı yapılar yerine, sözlükler veri öğelerini benzersiz anahtarlarla eşleştirerek hızlı erişim sunar.

Python sözlükleri şu şekilde tanımlanır ;

sozluk = {
    "ad": "Serdar",
    "yas": 27,
    "sehir": "İstanbul"
}

Yukarıdaki örnekte “ad”, “yas” ve “sehir” anahtar (key), bunlara karşılık gelen “Serdar”, 27 ve “İstanbul” ise değerlerdir (value).

Sözlük Oluşturma

Sözlük oluşturmak için süslü parantez { } veya dict() fonksiyonu kullanılır ;

# Süslü parantez ile
ogrenci = {"isim": "Ali", "not": 90}

# dict() fonksiyonu ile
arac = dict(marka="Toyota", model="Corolla", yil=2020)

Sözlükte Verilere Erişim

Anahtar adı kullanarak değere ulaşabilirsin ;

print(ogrenci["isim"])  # Çıktı: Ali

Ya da .get() metoduyla ;

print(ogrenci.get("not"))  # Çıktı: 90

.get() metodu, olmayan anahtarlarda hata vermez. Varsayılan değer de belirtebilirsin ;

print(ogrenci.get("sinif", "Bilinmiyor"))  # Çıktı: Bilinmiyor

Sözlükte Değer Güncelleme ve Yeni Anahtar Ekleme

Sözlükte bir değeri güncellemek veya yeni bir çift eklemek oldukça kolaydır ;

ogrenci["not"] = 95  # Mevcut anahtarın değerini günceller
ogrenci["sinif"] = 10  # Yeni anahtar-değer çifti ekler

Sözlükten Anahtar Silme

del ogrenci["not"]  # Belirli bir anahtarı siler

ogrenci.pop("sinif")  # Belirtilen anahtarı siler ve değerini döner

Döngü ile Sözlük Kullanımı

for anahtar in ogrenci:
    print(anahtar, ":", ogrenci[anahtar])

Ya da items() metodu ile ;

for key, value in ogrenci.items():
    print(f"{key} => {value}")

Sözlük Metodları

Metod	Açıklama
.keys()	Tüm anahtarları listeler
.values()	Tüm değerleri listeler
.items()	Anahtar-değer çiftlerini döner
.clear()	Sözlüğü tamamen temizler
.copy()	Sözlüğün kopyasını oluşturur
.update()	Başka bir sözlükle sözlüğü günceller

İç İçe Sözlükler (Nested Dictionaries)

Sözlük içinde sözlük barındırmak mümkündür ;

universite = {
    "ogrenci1": {"isim": "Zeynep", "bolum": "Bilgisayar"},
    "ogrenci2": {"isim": "Mehmet", "bolum": "Elektrik"}
}

print(universite["ogrenci1"]["isim"])  # Çıktı: Zeynep

Sözlüklerin Avantajları

• Anahtarlarla hızlı erişim sağlar
• JSON veri yapısına çok benzer, API işlemlerinde kullanışlıdır
• Karmaşık veri yapılarının yönetiminde güçlüdür

Sözlük Kullanımına Dair Uygulama Örneği

Bir sınıftaki öğrencilerin sınav notlarını saklamak için sözlük kullanımı ;

notlar = {
    "Ayşe": 85,
    "Murat": 92,
    "Deniz": 78
}

# Notu 90'ın üstünde olanları yazdır
for isim, notu in notlar.items():
    if notu > 90:
        print(isim, "başarılı!")

---

Python sözlükleri, veri yönetimi ve yapılandırma açısından oldukça esnek ve güçlü bir araçtır. Gerek günlük projelerde gerekse büyük uygulamalarda sıkça kullanılır. Eğer Python öğreniyorsan, sözlükleri iyi kavramak gelecekteki adımlarını kolaylaştırır.

---

Python ile İlgili Tüm Yazılarımı Buradan Veya Tüm Örneklerimi Github Üzerinden İnceleyebilirsiniz.

---